جامعه اسلامی از نظر قرآن و اهل بيت عليهم السلام

 جامعه اسلامی از نظر قرآن و اهل بيت عليهم السلام

بسم الله الرحمن الرحيم
نوری از معدن نور ثقلين 38
{ وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آَمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ}(1)

جامعه اسلامی از نظر قرآن و اهل بيت عليهم السلام (1)
معصومين عليهم السلام به واسطه سبقت در نيکی ها از انسان ها (2)، به عنوان تراض و راهنمای ما در تمام شؤون زندگی هستند و ما با درس گرفتن و تبعيت از سيره عملی ايشان ، می توانيم به سعادت واقعی که همانا رضايت الهی است ، برسيم ، همان گونه که در قرآن کريم بعد از بيان بعضی از نعمتهای بهشتی, در آخر ، رضايت و خشنودی الهی را از همه نعمتهای جهان آخرت بالاتر می داند.{ وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ؛ خداوند به مردان و زنان با ايمان باغهايى وعده داده است كه از زير [ درختان ] آن نهرها جارى است . در آن جاودانه خواهند بود ، و [ نيز ] سراهايى پاكيزه در بهشتهاى جاودان [ به آنان وعده داده است ] و خشنودى خدا بزرگتر است .}(3)


يکی از شؤون زندگی انسان ، شؤون اجتماعی و مواجهه با مسائل پيرامون خود در جامعه است. در يک جامعه, اتفاقات و رويدادهای مختلفی به وقوع می پيوندد که يک فرد مسلمان بايد چگونگی روبرو شدن با آن را بياموزد. در جامعه اسلامی نبايد از اتفاقات مختلف سوء استفاده شود . اين را بدانيم که شيطان دائماً در کمين فرد مؤمن است و به شيوه های گوناگون در صدد منحرف کردن اوست{ إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ؛ همانا شيطان مى خواهد، ميانِ شما دشمنى و كينه ايجاد كند}(4) و می دانيم که اعمال و رفتار کلی در يک جامعه ،آيينه ای از اعمال و رفتار تک تک افراد آن جامعه است. اگر در يک جامعه اسلامی که اکثر افراد آن را مؤمنان تشکيل می دهند ، فريب وساوس شيطان را بخوريم، اين اعمال فردی بر روی کل افراد جامعه تأثير خواهد گذاشت و اگر از حد خود تجاوز شود، مطمئناً اين جامعه از مدار ولايت خدا خارج و وارد حيطه ولايت شيطان خواهد شد{ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ؛ ما شياطين را دوستان كسانى قرار داديم كه ايمان نمى آورند . }(5)و{مَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَخُسْرَانًا مُبِينًا؛ و[لى] هر كس به جاى خدا ، شيطان را دوست [خدا] گيرد، قطعاً دستخوش زيان آشكارى شده است.}(6) و طبق اين آيات شريفه و مانند اين آيات هرکه وارد ولايت شيطان شود و فريب او را بخورد، موجبات نارضايتی الهی را فراهم کرده و زيانکار خواهد بود.
به طور حتم شيطان برای پيشبرد اهداف خود، بيشتر, از انسان ها استفاده می کند که با هيأت های مختلف, دين و ايمان جامعه اسلامی را نشانه می روند{كَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا؛ بدين گونه براى هر پيامبرى دشمنى از شيطانهاى انس و جن برگماشتيم. بعضى از آنها به بعضى ، براى فريب [ يكديگر ] ، سخنان آراسته القا مى كنند } (7). در بين انسان ها هستند کسانی که آنقدر شيطان در روح و جانشان نفوذ کرده که خود مصداق شيطان انسانی شده اند و همان کاری را می کنند که ابليس انجام می دهد. خداوند از ما خواسته که از فريب های شيطان دور شويم و اينان نيز از جنود شيطان هستند{ أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آَدَمَ أَنْ لَا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ؛ اى فرزندان آدم ، مگر با شما عهد نكرده بودم كه شيطان را مپرستيد ، زيرا وى دشمن آشكار شماست ؟}(8)
خصوصيات جامعه اسلامی
از مهمترين خصوصيات يک جامعه مورد رضايت خداوند، آن است که گناه در آن کم و همچنين ارزشهای اسلامی در آن جاری و ساری باشد. جامعه ای که گناه در آن زياد باشد ، به مرور زمان از تحت ولايت خداوند خارج می شود و عواقب بسيار خطرناکی برای اين جامعه رقم خواهد خورد. جامعه اسلامی بايد عاری از هرگونه فساد مالی ، بی عفتی و فساد جنسی، تهمت، دروغ، بی آبرو کردن افراد جامعه، افشای گناه، رشوه، ربا، غش در معامله، کم فروشی و مانند اين گناهان عظيم باشد.
متأسفانه بايد گفت که اين گناهان عظيم, بدون هيچ اغراقی در جامعه ما جاری است و مؤمنين را عذاب می دهد. هرکدام از اين گناهان به غير از ناخشنود کردن خداوند متعال و امام عصر عجل الله فرجه ، به عنوان صاحب ما ، اثر وضعی دارد که دود سياه آن به چشمان مردم جامعه می رود. به نظر اينجانب عامل اصلی وقوع اين گناهان و شيوع آن، دور شدن از فرهنگ ناب قرآن و اهل بيت عليهم السلام و کلمات نورانی و گهربار ايشان است. با کمال غم و اندوه بايد گفت که فرهنگ قرآن و اهل بيت عليهم السلام در جامعه ما مهجور شده است. مگر امام باقر(ع) نفرمود : به راستی که کلام ما قلب ها را زنده می کند.(9) و مگر امام رضا(ع) نفرمود: اگر مردم محاسن و خوبی های کلام ما را می دانستند از ما تبعيت می کردند.(10) پس چه بر سر اين جامعه آمده که با وجود اين پشتيبان عظيم فکری يعنی تعاليم قرآن و فرهنگ اهل بيت عليهم السلام, باز به بيراهه رفته است. همين كه می بينيم افراد بسياری, گرفتار فرقه های انحرافی مانند وهابيت، يمانی دروغين، بهائيت، مسيحيت، زرتشتيت وباستان گرايی، شيطان پرستی، صوفی گری و عرفان های دروغين و مانند اين ها رفته اند، اثر وضعی اتفاقات ناخوشايندی است که در جامعه ما در حال روی دادن است.
اينجانب قصد سياه نمايی ندارم اما هر شخص منصفی در جامعه اذعان می کند که اين گناهانی که در ابتدا بيان شد، در جامعه ما در حال روی دادن است.
كلام خدا و اهل بيت عليهم السلام ، نقشه راه برای سعادت
آمار بالايی از مردم تصور می کنند که بسياری از سؤالات آنان در رابطه با دين بی پاسخ مانده ، علت اين تصور همانطور که بيان شد به علت دوری از قرآن و تعاليم اهل بيت عليهم السلام است. امام باقر(ع) در اينباره فرموده: خداوند به چيزی که امت به آن تا روز قيامت احتياج دارد ، دعوت نمی کند مگر آنکه آن را در کتابش آورده و برای پيامبرش آشکار و بيان کرده و برای هرچيزی حدی گذاشته و برای آن چيز دليلی آورده که به آن دلالت می کند.(11)
بايد گفت که اگر مردم دنباله رو اين دو ميراث گرانبهای پيامبر اکرم(ص) بودند، بسياری از اين مشکلات در جامعه به وجود نيامده بود.
در اين مقام قصد داريم برای بعضی از گناهان و اثرات آن در جامعه ، آياتی از قرآن و رواياتی از معصومين عليهم السلام را بيان کنيم تا ببينيم فاصله ما با کلام اين دو منبع نورانی چقدر است. اما قبل از آن شبهه ای را مطرح و سپس به آن پاسخ می دهيم.
شبهه
اگر اين گناهان در جامعه اثر می گذارد و مردم اثر آن را درک می کنند و بواسطه اين گناهان در جامعه به سختی می افتند, پس چرا در جامعه غرب يا به طوركل جامعه بی دين دنيا که بسياری از اين گناهان جاری است اين اتفاقات نمی افتد و مردم در رنج نيستند؟
جواب
جواب به اين را بايد از ابعاد گوناگون مورد بررسی قرار داد.
1_ همانطور که می دانيم بسياری از اين گناهان که در جوامعی غير جوامع ما رخ می دهد، اثر خود را می گذارد اما خبر آن ممکن است به گوش ما نرسد مثال اين اتفاقات طبيعی مانند سونامی، طوفان های عظيم که در مثلاً در آمريکا روی می دهد و بسياری را به کام مرگ می کشاند و اتفاقات از اين قبيل ممکن است خود اثر بعضی از گناهان باشد که در آن جوامع در حال روی دادن است. اگر اخبار را مرور کنيد می بينيد که بواسطه ولنگاری جنسی در غرب به مرور زمان، جامعه آنان با مشکلات بسياری در اين موضوع دست وپنجه نرم می کنند و خودشان در حال تدوين بعضی از قوانين برای جلوگيری از تبعات آن هستند.
2_ نکته ديگر آنکه بعضی از گناهانی که در جامعه ما در حال رخ دادن است, در غرب رخ نمی دهد مانند اخذ ربايی که هم اکنون در بانک های ما در حال اجراست. اين در حالی است که در بانک های غرب در حد ناچيز آن هم برای هزينه کرد نگهداری از پول، از مشتری گرفته می شود. وتو حديث مفصل بخوان از اين مجمل.
3_جامعه ما به اصطلاح جامعه اسلامی به حساب می آيد و لذا بايد قوانين اسلامی در آن جاری باشد و اگر اين اتفاق نيفتد چون صفت اسلامی را يدک می کشيم به طور حتم غضب و نارضايتی خداوند و اثرات و تبعات اين نارضايتی را در پی خواهد داشت. اين در حالی است که خداوند اين انتظار را از جوامع غير اسلامی ندارد.
اثر گناهان در بيان آيات و روايات
بعد از بيان اين شبهه و جواب آن، حال به بعضی از گناهان و اثرات آن در آيات الهی و روايات معصومين عليهم السلام می پردازيم.
اثر گناه خوردن مال حرام
{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، اموال يكديگر را به ناحق مخوريد}(12)
{إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا؛در حقيقت ، كسانى كه اموال يتيمان را به ستم مى خورند ، جز اين نيست كه آتشى در شكم خود فرو مى برند ، و به زودى در آتشى فروزان درآيند .}(13)
در حديث قدسی آمده از تو دعا و از من اجابت؛ پس هيچ چيز مانع استجابت دعا نمی شود مگر دعايی که همراه با مال حرام باشد.(14)رسول خدا(ص) فرمود: هرکه دوست داردکه دعايش مستجاب شود پس خوراک وکسبش راپاک گرداند.(15)
امام صادق(ع) فرمود: ترک لقمه حرام نزد خداوند از هزار رکعت نماز مستحبی بهتر است.(16)
پيامبر اکرم(ص) در معراج گروهی را ديد که در يک دست خود گوشت خوب و تازه و در دست ديگر گوشت فاسد دارند اما از گوشت فاسد می خورند و گوشت تازه را کنار می گذارند. از جبرئيل پرسيدند: اينان چه کسانی هستند؟ عرض کرد: اينان کسانی هستند که مال حرام می خورند و مال حلال را کنار می گذارند و اينان از امت تو هستند.(17)
اثر گناه فساد جنسی و بی عفتی
{وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَا إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلًا؛وبه زنا نزديك مشويد،چرا كه آن همواره زشت و بدراهى است.}(18)
در قرآن کريم بالغ بر 7موضع، در موضوع زنا و حرمت و زشت بودن آن بيان شده است.(19)
امام صادق(ع) از پيامبر اکرم(ص)نقل می کند که فرمود: شديدترين عذاب ه0ا در روز قيامت برای کسی است که نطفه خود را در رحم حرامی قرار دهد.(20)
همچنين رسول خدا(ص) فرمود: در قيامت زناکار را می آورند و بالای همه اهل جهنم قرار دارد و از آلت تناسلی او قير گداخته ريزش می کند که از بوی بد آن اهل جهنم در عذاب هستند.(21)
درنزد خدا بعد از شرک به خداوند،گناهی عظيم تر از قرار دادن نطفه حرام در رحم زنی که به او حرام است، نيست.(22)
امام صادق(ع) فرمود: اگر زناکننده بر زن زنا دهنده نزديک شد و بر روی شكم او قرار گرفت، روح ايمان از او خارج می شود و هر وقت از جای برخواست و توبه کرد ، آن روح باز می گردد.(23)
اثر گناه تهمت
{وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا؛و كسانى كه مردان و زنان مؤمن را بى آنكه مرتكب [عمل زشتى] شده باشند آزار مى رسانند، قطعاً تهمت و گناهى آشكار به گردن گرفته‌اند.}(24)
ابن ابی يعفور از امام صادق(ع) نقل می کند که فرمود: هرکه به مؤمن يا مؤمنه ای بهتان بزند به آنچه که در او نيست ، خداوند بهتان زننده را در گل خبال بر می انگيزد و نگاه می دارد تا از آنچه گفته بيرون آيد. عرض کردم : گل خبال چيست؟ فرمودند: چرکی است که از آلت زن بدکاره خارج می شود.(25)
امام صادق(ع) فرمود: بهتان و تهمت بر کسی که آن صفت را ندارد و بی گناه است از کوه های عظيم، سنگين تر است.(26) فاسق چهار علامت دارد, اشتغال به لهو ، لغو، دشمنی و بهتان.(27)
در مبحث آينده به اثرات گناهان ديگر از منظر آيات و روايات می پردازيم.
سيدمحمدجواد موسوی
دفتر آيت الله حاج سيد عبدالصاحب موسوی دامت برکاته_قم المقدسه
فروردين ماه1398_شعبان1440

منابع و مآخذ
1_اگر مردم قريه‌ها ايمان آورده و پرهيزگارى پيشه كرده بودند بركات آسمان و زمين را به رويشان مى گشوديم. سوره اعراف: آيه96.
2_اشاره به آيه شريفه{ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ} قال(ابوجعفر(ع) السابق بالخيرات الامام.سابق بالخيرات، امام معصوم است. بصائر الدرجات:ص64.
3_سوره توبه: آيه72.
4_سوره مائده: آيه91.
5_سوره اعراف: آيه27.
6_سوره نساء: آيه119.
7_سوره انعام: آيه112.
8_سوره يس:آيه60.
9_ إن حديثنا يحيي القلوب. الخصال(صدوق) : ص22.
10_إن الناس لو علموا محاسن كلامنا لاتبعونا. عيون اخبار الرضا: ج1 ، ص275.
11_عن أبي جعفر (ع) قال سمعته يقول إن الله لم يدع شيئا تحتاج إليه الأمة إلى يوم القيمة الا أنزله في كتابه وبينه لرسوله وجعل لكل شئ حدا وجعل عليه دليلا يدل عليه. بصائر الدرجات: ص26.
12_ سوره بقره: آيه188.
13_ سوره نساء: آيه10.
14_ فمنك الدعا وعلى الإجابة فلا تحتجب عنى دعوة الا دعوة آكل الحرام . عدة الداعی: ص128.
15_ من أحب ان يستجاب دعائه فليطيب مطعمه وكسبه. همان.
16_ ترك لقمة الحرام أحب إلى الله من صلاة الفی ركعة تطوعا. همان.
17_ تفسير قمی: ج2، ص6.
18_سوره اسراء: آيه32.
19_ سوره های اسراء: آيه32؛ نور: آيات2و7؛ انعام: آيه151؛ فرقان: آيه68؛ مؤمنون: آيات 5_6و معارج: آيات29و30.
20_ عن أبي عبد الله عليه السلام قال : ان أشد الناس عذابا يوم القيامة رجل أقر نطفته في رحم تحرم عليه. المحاسن : ج1 ، ص106.
21_ يؤتى بالزاني يوم القيامة حتى يكون فوق أهل النار ، فتقطر قطرة من فرجه ، فيتأذى أهل جهنم من نتنها. دعائم الإسلام: ج2 , ص488.
22_ ما من ذنب أعظم عند الله ، بعد الشرك بالله ، من نطفة حرام وضعها امرؤ في رحم لا يحل له. همان.
23_ إذا دنا الزاني من الزانية وصار على بطنها ، خرج منه روح الايمان ، فإذا قام عنها عاد إليه إن استغفر الله. همان.
24_ سوره احزاب : آيه58.
25_کافی : ج2، ص357.
26_ والبهتان على البرئ أثقل من الجبال الراسيات. امالی(صدوق): ص317.
27_ علامة الفاسق فأربعة : اللهو واللغو والعدوان والبهتان . تحف العقول: ص22.


نویسنده مقاله

حجت الاسلام والمسلمین سید محمد جواد موسوی

منشورات ذات صلة